ګلې شاه

معنی:

• د ګلانو پاچا، د ګلانو شهزاده
• یو ډیر ښکلی او ځلاند ځوان
• یو نوم چې د ځوانانو په ویاړ او ښکلا دلالت کوي

مثال:

• هغه ګلې شاه دی، هرچا زړه ښکوي.

ازلان اللّٰه

معنی:
الله تعالی ازل کې (تل تر تله) وي، هغه له ازله پېژندل شوی او موجود دی، هغه ته نه پیل شته او نه پای.

توضیح:
دا عبارت د الله جل جلاله د ازليت او ابدیت بیانوي. "ازلان" د "ازل" څخه اخستل شوی چې د وخت د پیل یا شروع په معنی دی، خو په الهیات کې د الله تعالی لپاره کارول کېږي چې هغه له تلې څخه دی، هغه ته کوم پیل نه دی او تل به وي. په ساده ډول، الله تعالی له ازله موجود دی او به همېشه وي.

مترادف:

• قِدیم
• اَزَلي
• لامُتناہي
• دائم

متضاد:

• حادث (نوی رامنځته شوی)
• فاني
• زوال منونکی

مثال:

• د الله تعالی ازليت د هغه د صفاتو څخه دی، ځکه هغه ازلان اللّٰه دی.

ازلان
معنی:
۱. د ځمکې د پورتني پوړ د یوې برخې په توګه چې د ډبرو، خاورې او عضوي موادو څخه جوړه وي او د نباتاتو د ودې لپاره کارول کېږي.
۲. د یوې ځانګړې سیمې طبیعي ځمکنۍ برخه (لکه: غرنۍ ازلان، ډګرازلان).
۳. (استعاري) د یوې ځانګړې فعالیت یا دندې ساحه یا حوزه (لکه: د علم ازلان).

مثالونه:

• دا سیمه ډېره حاصلخیزه ازلان لري.
• هغه د هنر په ازلان کې ډېر نامتو دی.

مترادف: خاوره، ځمکه، مځکه، ساحه.

برګو
د برګو معنی:
۱. په انګلیسي کې: Bargu (د یوې ځانګړې ځمکې یا سیمې نوم)
۲. په پښتو کې: دا یو ځانګړی نوم دی چې د یوې ځمکې، کلی، یا سیمې لپاره کارول کېږي. په ځینو مواردو کې، دا د یوې تاریخي یا جغرافیې سیمې په توګه هم یادېږي.
۳. مثالونه:

• په جمله کې: "برګو یوه زړه سیمه ده."
• توضیح: دا نوم ښايي د افغانستان، ایران، یا نورو سیمو په اړه وي.

NULL

خنډ
تلفظ: khanḍ
ډول: نوم (اسم)

معنی:
۱. هغه څه چې د حرکت یا کار مخه نیسي؛ رکاوټ، مانع.

• مثال: د سړک په منځ کې یو لوی خنډ و.
• انګلیسي: obstacle, barrier

۲. (په سپورټ کې) هغه وړوکی دیوال چې د سیالۍ په میدان کې د تېرېدو لپاره ایښودل شوی وي.

• مثال: په خنډونو تېرېدل یو سپورټي لوبه ده.
• انګلیسي: hurdle

۳. (په خبرو یا کار کې) ستونزه، مشکل.

• مثال: د دې پروژې ترسره کولو کې ډیر خنډونه شتون لري.
• انګلیسي: difficulty, hindrance

مترادفونه:

• رکاوټ
• مانع
• ستونزه
• دیوال (په سپورټي اصطلاح کې)

متضادونه:

• اسانتیا
• مرسته
• لاره

کارول:

• خنډ ایښودل (to create an obstacle)
• خنډ لرې کول (to remove an obstacle)
• خنډونه تېرول (to overcome obstacles)

تړه

د تړه معنی او تعریف:

تړه په پښتو کې د یوې ډېرې پراخې او مهمې کلمې په توګه کارول کېږي چې په لاندې ډولونه کې تعریف کېدای شي:

۱. د تړه (اسم) معنی:

• ګره، گرې، بند، کلپ: د یو څه د تړلو یا نښلولو وسیله.
  • مثال: د پښیانو تړه، د بوټانو تړه، د کالی تړه.
• نښلون، اړیکه، رابطه: د دوو یا ډېرو شیانو ترمنځ اړیکه.
  • مثال: د وینې تړه، د دوستۍ تړه.
• تړون، معاهده، قرارداد: رسمي او قانوني هوکړه.
  • مثال: د سولې تړه، د سوداګرۍ تړه.
• مشکل، ستونزه، ګډوډي: یو پیچلي حالت یا مسئله.
  • مثال: په کار کې تړه راغلی دی.
• پای، پایله: د یوې چارې نتیجه یا خاتمه.
  • مثال: دې کيسې ته تړه کېږي.

۲. د تړل (فعل) معنی:

• نښلول، یوځای کول: د دوو شیانو نښلول.
• بندول، کلپول: د یو څه بندول یا تړل.
• پای ته رسول: د یوې چارې ختمول.
• په تړاو کې راوستل: د یوې موضوع سره اړوند کول.

۳. نور مترادف کلمې:

• گرې، بند، نښلون، اړیکه، رابطه، تړون، معاهده، کلپ، پای، ستونزه.

۴. اصطلاحي کارونې:

• تړه پرې کول: مشکل حل کول.
• تړه جوړول: اړیکه یا رابطه منځته راوړل.
• تړه کېښودل: پای ته رسول یا ختمول.

۵. انګلیسي معادلونه:

• Noun: Tie, knot, bond, connection, contract, problem, end.
• Verb: To tie, to bind, to connect, to conclude.

۶. د تړه په اړه لنډې خبرې:

• "تړه" د پښتو یوه اساسي کلمه ده چې د مادي او معنوي نښلون په مانا کارول کېږي.
• دا کلمه د ژوند په بېلابېلو برخو کې، لکه: کورنیو اړیکو، سوداګرۍ، او ټولنیزو اړیکو کې کارول کېږي.

کټوټۍ
د کټوټۍ معنی او توضیح:
کټوټۍ یو پښتو لغت دی چې د یوې کوچنۍ یا ډېرې کوچنۍ شی یا توکي لپاره کارول کېږي. دا د یوې ټوټې یا برخې په معنی دی، مګر په ډېر کوچني بڼه. د مثال په توګه:

• د خواړو کټوټۍ: د خواړو یوه کوچنۍ برخه.
• د کاغذ کټوټۍ: د کاغذ یوه کوچنۍ ټوټه.

د کټوټۍ مترادف لغتونه:

• ټوټه
• پارچې
• برخه

د کټوټۍ استعمال په جملو کې:
۱. دا د ډوډۍ یوه کټوټۍ ده، خوښ یې کړه.
(دا د ډوډۍ یوه کوچنۍ برخه ده، خوښ یې کړه.)

۲. هغه د کتاب څخه یوه کټوټۍ پرې کړه.
(هغه د کتاب څخه یوه کوچنۍ ټوټه پرې کړه.)

په نورو ژبو کې:

• انګلیسي: A small piece, fragment, bit.
• دري: تکۀ کوچک، پارچۀ کوچک.

Interfere
پښتو مانا:

• مداخله کول (madākhla kawəl) - په نورو کارونو کې ناوړه لاسوهنه کول
• خلل اچول (khalal achawəl) - په یوه عمل یا پروسه کې خنډ پیدا کول
• ننوتل (nanawətəl) - په ناوړه توګه په یوه موضوع کې ګډون کول

مثالونه:

1. Please don't interfere in my personal matters.
   مهرباني وکړئ زما په شخصي چارو کې مداخله مه کوئ.
2. Noise can interfere with my concentration.
   غږ کولی شي زما په تمرکز کې خلل وروړي.

NULL

ګراب بارونه
تلفظ: grāb bārunah
د کلمې ډول: نوم (جمع)

معنی/تعریف:
دا د امنیتي یا مرستندویه وسیلې دي چې په حمامونو، تشنابونو، یا نورو ځایونو کې نصب کیږي ترڅو خلک د توازن ساتلو، پورته کېدو، یا کښته کېدو کې مرسته وکړي. د دوی اصلي هدف د ډزو یا نورو حادثو مخنیوی دی، په ځانګړې توګه د زړو یا معلولینو لپاره.

مثالونه:

• په معلولانو لپاره ځانګړي تشنابونو کې ګراب بارونه نصب شوي دي.
• د پلازې په حمام کې ګراب بارونه د خوندیتوب لپاره ضروري دي.

مترادفې/نږدې کلمې:

• د مرستې میخانې
• د توازن میله
• د نیولو میله

توضیحات:
ګراب بارونه معمولاً د فلز یا کلک پلاستیک څخه جوړ شوي وي او په دیوال یا فرش کې کلک نصب کیږي. دوی د معلولیت، عمر، یا ناروغۍ له امله د حرکت ستونزو لرونکو کسانو لپاره خورا ګټور دي.