جینټیکس
د جینټیکس تعریف:
جینټیکس د بیولوژي هغه څانګه ده چې د ارثي ځانګړنو، د ژوندیو موجوداتو ترمنځ د توپیرونو او د دې ځانګړنو د یو نسل څخه بل نسل ته د لېږد څېړنه کوي. دا پوهه د جینونو، کروموزومونو، DNA او د هغوی د فعالیتونو په اړه مطالعه کوي.

د جینټیکس اړینې برخې:
۱. مېنډیلیان جینټیکس – د ارثي ځانګړنو د لېږد قوانین.
۲. مالیکولي جینټیکس – د DNA او RNA په کچه د جینونو ساختمان او دندې.
۳. بشري جینټیکس – د انسانانو په نسلونو کې د ناروغیو او ځانګړنو مطالعه.
۴. پوپولیشن جینټیکس – د یوې ټولنې په کچه د جینونو د توپیرونو تحلیل.

د جینټیکس کارېدنه:

• د ناروغیو د تشخیص او درملنې لپاره (لکه جیني ناروغۍ).
• د کرنې په برخه کې د غوره محصولاتو رامنځته کول.
• د جنیني توپیرونو مطالعه.

مهم اصطلاحات:

• جین – د DNA هغه برخه چې یوه ځانګړنه کنټرولوي.
• الیلی – د یوه جین بېلابېل بڼې.
• ډومینینټ – هغه الیل چې خپل ځانګړنه څرګندوي.
• ریسسیو – هغه الیل چې په شتون کې د ډومینینټ الیل له امله پټ پاتې کېږي.

ژنټیک
د ژنټیک پوهې پورې اړوند
د وراثت او جینونو سره تړلی

مېرمن حميدي

Ms.
مېرمن
(مېرمن) - د ښځو لپاره د احترام وړ لقب، چې د واده شوې یا غیر واده شوې ښځې لپاره کارول کېږي.

True
په پښتو کې:

• سم (sam)
• رښتینی (raṣ̌tīnay)
• حقیقي (ḥaqīqī)

تعریف:

• د حقیقت، واقعیت، یا درستۍ سره سمون لرونکی.
• د وفادارۍ، اعتماد، یا دقیق توب ښکارندوی.
• په منطق کې، هغه بیان چې واقعیت سره سمون لري.

مثالونه:

1. دا خبره سمه ده. (Dā khabara sama da.) - This statement is true.
2. هغه زما رښتینی ملګری دی. (Hağa zamā raṣ̌tīnay malgarī day.) - He is my true friend.
3. حقیقي محبت هیڅکله نه کمېږي. (Ḥaqīqī muhabat hīṣkala na kameğī.) - True love never fades.

مترادفونه:

• درست (durust)
• اصلي (aṣlī)
• ریښتینی (rīṣ̌tīnay)

متضادونه:

• ناسم (nāsam) - False
• غلط (ğalat) - Wrong
• جعلي (jaʿlī) - Fake

NULL

NULL

مرتکب
د تلفظ: murtakib
د کلیمې ډول: نوم (اسم)
د کلیمې جنس: نارینه (مذکر)

معنی/تعریف:

• هغه څوک چې یو کار، عمل، یا جرم ترسره کړی وي؛ مجرم.
• د یوې چارې، غلطۍ، یا جرم مسئول شخص.

مثال:

• هغه د جرم مرتکب و.
• د پېښې مرتکب تر اوسه ونه موندل شو.

مترادف/ورته کلیمې:

• مجرم
• تېری کار
• گناه کار

متضاد/برعکس کلیمې:

• بې گناه
• قرباني

نوټ: دا کلیمه په عمومي توگه د منفي کارونو (لکه جرم، تېري، غلطۍ) لپاره کارول کېږي.

ایان

معنی:

• پلار (پلار)
• پدر (پدر)

مثال:

• زه د خپل ایان سره ښار ته ځم. (زه د خپل پلار سره ښار ته ځم.)
• ستا ایان څه وایی؟ (ستا پلار څه وایی؟)

یادښت: دا کلمه په پښتو کې د پلار یا پدر په معنی کارول کېږي.

ایان الله

معنی:

• د الله په نوم (پیل کول)
• د الله په نامه
• د الله په شان او صفت

تفصیل: دا یوه عربي عبارت ده چې په پښتو کې د "د الله په نوم" په معنی کارول کېږي. دا د هر کار، خبرې، یا عمل د پیل لپاره د تبرک او برکت په توګه ویل کېږي. د اسلامي کلتور او دیني تعلیماتو له مخې، د هر څه پیل د الله (ج) په نوم کول سنت دی.

کارول:

• د کتاب لوستل پیل کول.
• د خوراک خوړلو دمخه.
• د سفر پیل کې.
• د هر مهم کار پیل کې.

مثال:

• ایان الله، زه درس پیلوم. (د الله په نوم، زه درس پیلوم.)
• ایان الله ووایاست. (د الله په نوم ووایاست.)

نوټ: دا د "بسم الله الرحمن الرحیم" لنډه بڼه ده چې په عامه ژبه کې کارول کېږي.