غلطي (ghalti)
معنی:

• غلطي (ghalti): یوه ناسمه یا ناسمه کړنه، تېروتنه، خطا.
• غلطي کول (ghalti kawul): تېروتنه کول، غلط کار کول.

مثالونه:

1. په جملې کې:

   • زما په حساب کې یوه غلطي شوې ده.
     (Zama pë hisab kë yawa ghalti shwë da.)
     انګلیسي: There is a mistake in my calculation.
   • دا غلطي د هغه له خوا شوې ده.
     (Da ghalti dë hagha la khwa shwë da.)
     انګلیسي: This mistake was made by him.

2. په خبرو کې:

   • غلطي په انسانانو کې یوه طبیعي خبره ده.
     (Ghalti pë insanano kë yowa tabi'i khabara da.)
     انګلیسي: Making mistakes is natural in humans.

مترادفونه:

• تېروتنه (terotana)
• خطا (khata)
• ناسمه (nāsama)

متضادونه:

• سمه (sama) – سم، درست
• صحت (sehhat) – صحت، درستگی

NULL

کابْلَر
معنی:
۱. د بوټو ترمیم کوونکی، د پښې پوښ جوړونکی یا ترمیم کوونکی.
۲. یو ډول میوویزې شربت یا د میوو ډیسَرت چې د مربا، میوو، او د کریم سره چمتو کیږي.

مثالونه:

• هغه کابْلَر دی چې زما بوټ ترمیم کوي.
• ما د آلو کابْلَر خوړل، خوښ یې شوم.

کښته کول

• تلفظ: kx̌ta kawəl
• معنی: غوښې پرې کول، غوښې چاودل، قرباني کول
• مثال: هغه په قصاب کې غوښې کښته کوي. (هغه په قصاب کې غوښې پرې کوي.)

قصاب

• تلفظ: qasāb
• معنی: د غوښو پلورونکی، د غوښو پرې کوونکی
• مثال: زه قصاب ته د غوښو لپاره ځم. (زه قصاب ته د غوښو لپاره ځم.)

سلخ کول

• تلفظ: salkh kawəl
• معنی: د حیوان پوستکي یا غوښې جلا کول
• مثال: دوی غوا سلخ کوي ترڅو غوښې چمتو کړي. (دوی غوا پوستکي جلا کوي ترڅو غوښې چمتو کړي.)

دقیق
دقیق (daqīq)

معنی:
۱. دقیق، درست، بې عیبه، بې غلطې
۲. دقیق، ظریف، نازک
۳. دقیق، محتاط، احتیاط کوونکی

مثالونه:

• هغه د کارونو په ترسره کولو کې ډیر دقیق دی.
• دا اندازه ګیری ډیره دقیقه ده.
• دقیق محاسبه اړینه ده.

مترادفونه:
درست، صحیح، بې عیبه، محتاط، ظریف

متضادونه:
غلط، نادقیق، بې احتیاطه

استسقاء

د استسقاء معنی او تعریف: استسقاء د بدن په مختلفو حصو کې د غیر معمولي او زیات شوي اوبو یا سیال (fluid) د راټولېدو حالت ته ویل کېږي. په طبي اصطلاح کې، دا د edema یا ascites په نوم هم پیژندل کېږي.

د استسقاء ډولونه: ۱. عمومي استسقاء (Generalized Edema): کله چې سیال د ټول بدن په نسجونو کې راټول شي، لکه د زړه ناروغۍ، کلیوي ناروغۍ، یا د پروتین د کموالي په صورت کې. ۲. سږي استسقاء (Pulmonary Edema): کله چې سیال د سږو په حجرو کې راټول شي، چې معمولاً د زړه ناروغۍ له امله رامنځته کېږي. ۳. د نس استسقاء (Ascites): کله چې سیال د نس په حفرې کې راټول شي، چې معمولاً د جگر د ناروغۍ (لکه سیروز) له امله رامنځته کېږي. ۴. ځانګړی استسقاء (Localized Edema): کله چې سیال د بدن په یو ځانګړي برخه کې راټول شي، لکه د ټپ، التهاب، یا د وینې د غړېدو له امله.

د استسقاء لاملونه:

• د زړه ناروغۍ (Heart failure)
• د کلیو ناروغۍ (Kidney disease)
• د جگر ناروغۍ (Liver disease، لکه سیروز)
• د پروتینو کموالي (لکه په تغذیوي ناکامۍ کې)
• د وینې د غړېدو ستونزې (Venous insufficiency)
• درملنې ځانګړي عوارض
• حاملګي (په پښو کې د اوبو راټولېدل)

درملنه: درملنه یې د اصلي لامل پر بنسټ کېږي. ممکن په کې د اوبو او مالګې د مصرف کمول، د ادرار زياتوونکي درمل (diuretics)، د اصلي ناروغۍ درملنه، او په ځینو حالاتو کې جراحي مداخله شاملې شي.

په پښتو کې نور مترادفونه:

• د اوبو راټولېدل
• د بدن پړسوب
• وړانګې

اروا
معنی:

• اروا (اسم، مؤنث): د پاکۍ او صفا نښه، پاک، صاف، بې عیبه.
• اروا (صفت): پاک، صفا، بې ګناه.

مثالونه:

• هغه یو اروا ښځه ده. (هغه یوه پاکه ښځه ده.)
• د هغه اروا زړه په ټولو کې محبوب و. (د هغه پاک زړه په ټولو کې محبوب و.)

مترادف: پاک، صاف، بې عیبه، بې ګناه.
متضاد: ناپاک، خټین، ګناهکار.

میاشت
مانه:
۱. د وخت یوه اندازه چې د لمر یا سپوږمۍ په حرکت پورې اړه لري.
۲. د کال دوولس برخو څخه یوه.
۳. د څلورو اونیو یا د دریو څلورلسو ورځو دوره.

مثالونه:

• دا میاشت د سپوږمۍ لومړۍ اونۍ ده.
• هغه هر میاشت خپلې دندې ته ورځي.
• د دې میاشت په وروستیو کې به باران ووړي.

مترادفونه:

• مهله
• موده (په یوه محدوده کې)

اړوند اصطلاح:

• میاشتې میاشت (هر میاشت)
• دری میاشتې (درې میاشتې وخت)

جهاد

تعریف:

جهاد د اسلامي اصطلاحاتو څخه دی چې د "هڅه" یا "کوشش" په معنی دی. په اسلامي فقه کې، جهاد دوه ډوله دی:

1. جهاد اکبر: په خپله نفس سره مبارزه، د نفس د خواوو او شیطان پر وړاندې جګړه.
2. جهاد اصغر: د اسلام د دفاع یا د ظلم او ستم د له منځه وړلو لپاره فزیکي جګړه.

مشتق:

د عربي ژبې له "ج-ه-د" (ج ه د) څخه اخیستل شوی چې معنی یې "هڅه کول" یا "کوشش کول" دی.

کارول:

• دیني او اخلاقي مبارزه.
• د اسلام د دفاع لپاره جګړه.
• د حق او عدالت لپاره مبارزه.

مثالونه:

• "جهاد اکبر د نفس سره جګړه ده."
• "د افغانستان په تاریخ کې د شوروي اتحاد پر وړاندې جهاد وشو."

متضاد:

• سستی
• تسلیم

مرادف:

• مبارزه
• کوشش
• هڅه
• پیکار

امیر
د امیر معنی او تشریح

۱. د امیر معنی:
امیر په پښتو ژبه کې د یو مشر، سردار، یا د یوې ډلې د قوماندان په مانا دی. په تاریخي او سیاسي اصطلاح کې، امیر د یوې سیمې یا هېواد د واکمن په توګه کارول کېږي.

۲. د امیر کارېدنه:

• سیاسي مشر: د یو هېواد یا سیمې د واکمن په توګه (لکه: امیر عبدالرحمن خان).
• پوځي قوماندان: د پوځ یا ډلې د مشر په توګه (لکه: امیرالمؤمنین).
• د قبیلې مشر: د یوې قبیلې یا طایفې د مشر په توګه.

۳. نور مترادفونه:

• سردار
• مشر
• قومندان
• حاکم

۴. د امیر په اړه مهمې خبرې:

• په اسلامي تاریخ کې، "امیرالمؤمنین" د مسلمانانو د مشر لقب دی.
• په افغانستان کې، "امیر" د امارت د واکمن لقب دی.

۵. د امیر په اړه یو مثال:
"امیر د هېواد د واکمن په توګه د خلکو خدمت کوي."